Ερευνητές έχουν εντοπίσει ένα πρότυπο πρωτεϊνών που, ήδη από τη γέννηση, φαίνεται σημαντικά διαφορετικό σε εκείνους που αργότερα θα αναπτύξουν διαβήτη τύπου 1. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ένας συνδυασμός διαφόρων παραγόντων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αυξάνει τον κίνδυνο το παιδί να αναπτύξει αργότερα την ασθένεια.
Η μελέτη «Η φλεγμονώδης οδός προς τον διαβήτη τύπου 1 ξεκινά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης», που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, διεξήχθη από ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Linköping της Σουηδίας και στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα των ΗΠΑ.
«Ο αγώνας δρόμου δεν ξεκινά κατά τη γέννηση. Δεν το πιστεύω αυτό. Αλλά παράγοντες πολύ νωρίς στη ζωή παίζουν σημαντικό ρόλο στον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 1 αργότερα, και αυτή η μελέτη το ενισχύει», λέει ο Johnny Ludvigsson, ανώτερος καθηγητής στο Τμήμα Βιοϊατρικών και Κλινικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Linköping, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης μαζί με τον Eric W. Triplett στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα των ΗΠΑ.
Πώς αναπτύσσεται ο διαβήτης τύπου 1
Ο διαβήτης τύπου 1 αναπτύσσεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά υπερβολικά και καταστρέφει τα κύτταρα που παράγουν τη ζωτική ορμόνη ινσουλίνη. Η ινσουλίνη παίζει βασικό ρόλο στη ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα. Όταν το σώμα δεν μπορεί πλέον να παράγει ινσουλίνη, το άτομο πρέπει να λαμβάνει ινσουλινοθεραπεία για το υπόλοιπο της ζωής του και μπορεί τελικά να αναπτύξει σοβαρές επιπλοκές στην υγεία.
Ωστόσο, το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να μην ευθύνεται αποκλειστικά για την εμφάνιση του διαβήτη τύπου 1. Η έρευνα έχει δείξει εδώ και καιρό ότι τα βήτα κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη είναι ευαίσθητα στο στρες, για παράδειγμα, όταν πρέπει να εργαστούν εντατικά για να καλύψουν τις ανάγκες του σώματος σε ινσουλίνη.
Σύμφωνα με τους ερευνητές πίσω από τη μελέτη, τα βήτα κύτταρα μπορεί να γίνουν πιο ευάλωτα σε ανοσολογικές επιθέσεις εάν ταυτόχρονα στρεσάρονται από άλλους παράγοντες, όπως λοιμώξεις, φλεγμονή ή διάφορα μεταβολικά υποπροϊόντα. Και αυτές οι διαδικασίες ξεκινούν ακόμη και πριν γεννηθεί το παιδί, σύμφωνα με τα ευρήματα που παρουσιάζονται στην παρούσα μελέτη.
Πρωτεϊνικά πρότυπα και πρώιμη πρόβλεψη
Οι ερευνητές ανέλυσαν αίμα που ελήφθη από τον ομφάλιο λώρο κατά τη γέννηση. Σε αυτό το αίμα ομφάλιου λώρου εντόπισαν ένα πρότυπο πρωτεϊνών που είναι σημαντικά διαφορετικό στα παιδιά που αργότερα αναπτύσσουν διαβήτη τύπου 1. Οι πρωτεΐνες που εξετάστηκαν συνδέονται με τη φλεγμονή και την ανοσολογική λειτουργία και μπορεί να αντανακλούν ότι οι διαδικασίες που προκαλούν φλεγμονή και ανοσολογικά μεσολαβούμενη βλάβη έχουν ήδη ξεκινήσει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
«Φαίνεται ότι με αυτό το πρότυπο πρωτεΐνης μπορούμε να προβλέψουμε περισσότερο από το 80% όσων θα αναπτύξουν αργότερα διαβήτη τύπου 1. Αυτό ισχύει ανεξάρτητα από τον γενετικό κίνδυνο. Ορισμένα άτομα αναπτύσσουν διαβήτη τύπου 1 χωρίς να έχουν υψηλό γενετικό κίνδυνο και εμφανίζουν τον ίδιο τύπο πρότυπου πρωτεΐνης κατά τη γέννηση στη μελέτη μας», λέει ο Johnny Ludvigsson.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη δεν αποσκοπεί στην πρόβλεψη της νόσου σε άτομα, αλλά μάλλον στον εντοπισμό των βιολογικών μηχανισμών που οδηγούν στην εμφάνιση της νόσου.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι ο διαβήτης είναι προκαθορισμένος. Σημαίνει ότι η βιολογία διαμορφώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα συστήματα εξακολουθούν να είναι ιδιαίτερα προσαρμόσιμα», δήλωσε η Angelica Ahrens, κύρια συγγραφέας της μελέτης και βοηθός ερευνήτρια μικροβιολογίας στο Ινστιτούτο Τροφίμων και Γεωργικών Επιστημών του UF (UF/IFAS).
Δεν είναι δυνατόν να ξεχωρίσει ένας παράγοντας ως αιτία. Τα ευρήματα θα πρέπει να θεωρηθούν ως ένα πρώτο βήμα για τον εντοπισμό ενδιαφερόντων ουσιών για περαιτέρω διερεύνηση.
Περιβαλλοντικές επιρροές και μελλοντική πρόληψη
Ο μακροπρόθεσμος στόχος των ερευνητών είναι η έρευνά τους να συμβάλει στην ανίχνευση της νόσου σε ένα πιο πρώιμο στάδιο από ό,τι είναι σήμερα δυνατό. Αυτό θα μπορούσε να βελτιώσει τις πιθανότητες ανακούφισης ή ακόμη και πρόληψης της νόσου στο μέλλον.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι ορισμένες από τις πρωτεΐνες που σχετίζονται με μελλοντικές ασθένειες μπορεί να επηρεάζονται από ορισμένες ουσίες PFAS (υπερ- και πολυφθοροαλκυλικές ουσίες), τις λεγόμενες «χημικές ουσίες για πάντα», στις οποίες έχει εκτεθεί η μητέρα.
Η έκθεση σε επιβλαβείς περιβαλλοντικές ουσίες που υπάρχουν στον κόσμο γύρω μας δεν είναι ατομική επιλογή, επισημαίνουν οι ερευνητές, αλλά ένα παράδειγμα παραγόντων που μπορούν να διαμορφωθούν μέσω της νομοθεσίας και άλλων κοινωνικών ρυθμίσεων.
Η ομάδα ABIS και η χρήση αίματος ομφάλιου λώρου
Σε αυτή τη μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν παιδιά από τη μελέτη ABIS (Όλα τα μωρά στη Νοτιοανατολική Σουηδία), με επικεφαλής τον Johnny Ludvigsson στο Πανεπιστήμιο Linköping. Λίγο πάνω από 16.000 παιδιά που γεννήθηκαν από το 1997 έως το 1999 παρακολουθήθηκαν από τη γέννηση και μετά.
Κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, περίπου ένα παιδί στα εκατό έχει αναπτύξει διαβήτη τύπου 1. Ένας μεγάλος αριθμός παραγόντων του τρόπου ζωής και του περιβάλλοντος έχει χαρτογραφηθεί χρησιμοποιώντας ερωτηματολόγια και έχουν συλλεχθεί διάφορα δείγματα. Στην παρούσα μελέτη, οι ερευνητές ανέλυσαν περίπου 400 δείγματα αίματος που ελήφθησαν από τον ομφάλιο λώρο κατά τη γέννηση των παιδιών.
«Η κύρια αξία αυτής της εργασίας είναι ότι προτείνει έναν νέο τρόπο πρόβλεψης του μελλοντικού διαβήτη τύπου 1 χρησιμοποιώντας βιολογικό ιστό, το αίμα του ομφάλιου λώρου, που απορρίπτεται κατά τη γέννηση. Το αίμα του ομφάλιου λώρου μπορεί να αποθηκευτεί για μελλοντική μέτρηση πρωτεϊνών στο αίμα».
Διαβάστε ακόμα:
