Ο διαβήτης είναι μία από τις πιο συχνές χρόνιες παθήσεις, όμως γύρω από αυτόν εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές απορίες, μύθοι και παρανοήσεις. Τι ακριβώς είναι; Γιατί εμφανίζεται; Μπορεί να προληφθεί; Είναι η ινσουλίνη απαραίτητη για όλους; Και τελικά, μπορεί ένας άνθρωπος με διαβήτη να ζει μια απολύτως φυσιολογική ζωή;
1. Τι ακριβώς είναι ο διαβήτης;
Ο διαβήτης είναι μια χρόνια κατάσταση που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα χρησιμοποιεί τη γλυκόζη, δηλαδή το βασικό «καύσιμο» των κυττάρων.
Η ινσουλίνη είναι μια ορμόνη που βοηθά τη γλυκόζη να περάσει από το αίμα στα κύτταρα. Στον διαβήτη, είτε ο οργανισμός δεν παράγει αρκετή ινσουλίνη είτε δεν μπορεί να τη χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά. Ως αποτέλεσμα, η γλυκόζη παραμένει σε υψηλότερα επίπεδα στο αίμα.
2. Πόσοι τύποι διαβήτη υπάρχουν;
Οι βασικοί τύποι είναι ο διαβήτης τύπου 1, ο διαβήτης τύπου 2 και ο διαβήτης κύησης.
Στον τύπου 1, το ανοσοποιητικό σύστημα καταστρέφει τα κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη, με αποτέλεσμα ο οργανισμός να παράγει ελάχιστη ή καθόλου ινσουλίνη. Τα άτομα με τύπου 1 χρειάζονται καθημερινά ινσουλίνη.
Στον τύπου 2, ο οργανισμός δεν χρησιμοποιεί αποτελεσματικά την ινσουλίνη και, με την πάροδο του χρόνου, μπορεί να μην παράγει αρκετή για να διατηρεί τη γλυκόζη σε φυσιολογικά επίπεδα.
Ο διαβήτης κύησης εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και συνήθως υποχωρεί μετά τον τοκετό, αυξάνει όμως τον μελλοντικό κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
3. Ο διαβήτης προκαλείται επειδή κάποιος έτρωγε πολλά γλυκά;
Όχι. Είναι ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους γύρω από τον διαβήτη. Ο διαβήτης τύπου 1 σχετίζεται με αυτοάνοση αντίδραση και δεν προκαλείται επειδή κάποιος έτρωγε γλυκά.
Ο τύπος 2 είναι πιο σύνθετος και σχετίζεται με πολλούς παράγοντες, όπως η κληρονομικότητα, η ηλικία, το σωματικό βάρος, η φυσική δραστηριότητα και άλλοι παράγοντες υγείας και τρόπου ζωής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η διατροφή δεν έχει σημασία. Παίζει σημαντικό ρόλο στη συνολική διαχείριση και στην πρόληψη ή καθυστέρηση του τύπου 2 σε ανθρώπους που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο.
4. Μπορεί κάποιος να έχει διαβήτη χωρίς να το γνωρίζει;
Ναι.
Ιδιαίτερα στον διαβήτη τύπου 2, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται σταδιακά ή να είναι τόσο ήπια ώστε να μην γίνουν αντιληπτά.
Συχνή ούρηση, έντονη δίψα ή πείνα, ανεξήγητη απώλεια βάρους, κόπωση και θολή όραση είναι μερικά από τα πιθανά συμπτώματα.
Γι’ αυτό, όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου ή συμπτώματα, ο έλεγχος της γλυκόζης είναι σημαντικός.
5. Αν έχω διαβήτη, πρέπει να κόψω εντελώς τη ζάχαρη;
Όχι απαραίτητα.
Η διατροφή ενός ανθρώπου με διαβήτη δεν χρειάζεται να αποτελείται από μια ατελείωτη λίστα «απαγορευμένων» τροφίμων.
Αυτό που έχει σημασία είναι η συνολική διατροφή, οι ποσότητες, οι υδατάνθρακες, η φυσική δραστηριότητα και, φυσικά, το εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο.
Ένα τρόφιμο που περιέχει ζάχαρη δεν αντιμετωπίζεται απομονωμένα από ολόκληρο το διατροφικό πρότυπο.
Το ζητούμενο δεν είναι η στέρηση αλλά η ισορροπία και η σωστή ενημέρωση.
6. Όποιος έχει διαβήτη χρειάζεται ινσουλίνη;
Όχι όλοι.
Τα άτομα με διαβήτη τύπου 1 χρειάζονται ινσουλίνη καθημερινά, επειδή ο οργανισμός τους δεν παράγει την απαραίτητη ποσότητα.
Στον διαβήτη τύπου 2, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, φάρμακα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ινσουλίνη.
Η θεραπεία δεν είναι ίδια για όλους και μπορεί να αλλάζει με την πάροδο του χρόνου.
7. Μπορεί ένας άνθρωπος με διαβήτη να αθλείται;
Φυσικά.
Η φυσική δραστηριότητα αποτελεί σημαντικό μέρος της υγιούς ζωής και μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του διαβήτη τύπου 2.
Περπάτημα, ποδήλατο, κολύμπι, χορός, γυμναστήριο ή οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα μπορεί να γίνει μέρος της καθημερινότητας.
Για ανθρώπους που χρησιμοποιούν ινσουλίνη ή συγκεκριμένα φάρμακα, όμως, χρειάζεται προσοχή στην πιθανότητα υπογλυκαιμίας και εξατομικευμένη καθοδήγηση σχετικά με την άσκηση.
8. Μπορεί να προληφθεί ο διαβήτης;
Εξαρτάται από τον τύπο.
Μέχρι σήμερα δεν γνωρίζουμε τρόπο πρόληψης του διαβήτη τύπου 1.
Στον διαβήτη τύπου 2, όμως, υπάρχουν παρεμβάσεις που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο ή να καθυστερήσουν την εμφάνισή του, ιδιαίτερα σε ανθρώπους με προδιαβήτη.
Η συστηματική φυσική δραστηριότητα, η ισορροπημένη διατροφή και, όταν υπάρχει υπερβάλλον βάρος, η απώλεια ενός μέρους του βάρους μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου.
9. Μπορεί κάποιος με διαβήτη να ζήσει μια φυσιολογική ζωή;
Ναι.
Ο διαβήτης απαιτεί φροντίδα και καθημερινή διαχείριση, αλλά δεν σημαίνει ότι ένας άνθρωπος πρέπει να σταματήσει να ζει όπως θέλει. Ταξίδια, εργασία, άσκηση, κοινωνική ζωή, διασκέδαση και αγαπημένες δραστηριότητες μπορούν να αποτελούν κανονικά μέρος της ζωής ενός ανθρώπου με διαβήτη.
Το σημαντικό είναι να υπάρχει σωστή ενημέρωση, παρακολούθηση και ένα θεραπευτικό πλάνο προσαρμοσμένο στις ανάγκες του κάθε ανθρώπου.
10. Ποιο είναι τελικά το σημαντικότερο πράγμα που πρέπει να γνωρίζουμε για τον διαβήτη;
Ίσως ότι ο διαβήτης δεν είναι ίδιος για όλους.
Άλλος άνθρωπος έχει τύπου 1, άλλος τύπου 2, άλλος διαβήτη κύησης. Άλλος χρειάζεται ινσουλίνη, άλλος διαφορετική φαρμακευτική αγωγή. Άλλος έχει εύκολη ρύθμιση και άλλος αντιμετωπίζει περισσότερες προκλήσεις.
Γι’ αυτό χρειάζεται να αποφεύγουμε τις γενικεύσεις και τις συγκρίσεις.
Η σωστή ενημέρωση, η συνεργασία με την ομάδα υγείας και η εξατομικευμένη φροντίδα είναι τα σημαντικότερα εργαλεία για τη διαχείριση του διαβήτη.
