Η εμφάνιση χρόνιων νοσημάτων από μικρή ηλικία συνδέεται επίσης με πιθανότητα πιο επιβαρυμένων εκβάσεων αργότερα. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το εύρημα συμβαδίζει με την άνοδο της παχυσαρκίας στους εφήβους, χωρίς αυτό να σημαίνει πως όλοι όσοι έχουν προδιαβήτη θα εξελιχθούν αναγκαστικά σε διαβήτη.
Τι δείχνουν τα νεότερα δεδομένα του CDC
Η νέα έκθεση των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) αξιοποίησε τη μακροχρόνια Έρευνα Εθνικής Υγείας και Διατροφής (NHANES). Στο πλαίσιο της έρευνας, οι έφηβοι ρωτήθηκαν αν είχαν ποτέ διάγνωση διαβήτη, ενώ αναλύθηκαν και εργαστηριακές μετρήσεις, όπως γλυκόζη νηστείας και αιμοσφαιρίνη A1c.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, για το 2023 υπολογίζεται ότι 8,4 εκατομμύρια έφηβοι – δηλαδή το 32,7% των 12- έως 17χρονων – βρίσκονταν σε κατάσταση προδιαβήτη.
Σε δήλωσή του, ο Christopher Holliday, διευθυντής του Division of Diabetes Translation του CDC, χαρακτήρισε τα ευρήματα ως ένδειξη κινδύνου για τη δημόσια υγεία, σημειώνοντας ότι αλλαγές στην καθημερινότητα, όπως ισορροπημένη διατροφή και περισσότερη σωματική δραστηριότητα, μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη ή στην καθυστέρηση του διαβήτη τύπου 2.
Γιατί οι συγκρίσεις με το παρελθόν είναι περίπλοκες
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι οι αλλαγές στις στατιστικές μεθόδους συλλογής και ανάλυσης δεδομένων δυσκολεύουν τις απευθείας συγκρίσεις με προηγούμενες εκτιμήσεις. Ωστόσο, όταν οι τρέχουσες μέθοδοι εφαρμόστηκαν αναδρομικά στην περίοδο 2015-2016, ο επιπολασμός προδιαβήτη για την ίδια ηλικιακή ομάδα θα ήταν περίπου 28%.
Σε παλαιότερες προσεγγίσεις, οι εκτιμήσεις κυμαίνονταν πιο κοντά στο 20%. Τα νεότερα συμπεράσματα προκύπτουν από δεδομένα δύο χρονικών ενοτήτων: 2017 έως Μάρτιο 202 και Αύγουστο 2021 έως Αύγουστο 2023.
Μια τάση που εμφανίζεται και σε άλλες πηγές
Η κατεύθυνση προς υψηλότερο επιπολασμό προδιαβήτη στους νέους στηρίζεται και από ευρήματα των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας (NIH), καθώς και από άλλες μελέτες. Παράλληλα, η τάση ευθυγραμμίζεται με την εικόνα στους ενήλικες.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το CDC, οι νέες διαγνώσεις διαβήτη σε άτομα 18 ετών και άνω, μετά από μια μακρά περίοδο μείωσης, άρχισαν ξανά να αυξάνονται. Για το 2023 αναφέρονται περίπου 1,5 εκατομμύριο νέες διαγνώσεις.
Δεν εξελίσσονται όλοι οι έφηβοι με προδιαβήτη σε τύπου 2
Η παιδοενδοκρινολόγος Meg Bensignor, από το Κέντρο Παιδιατρικής Ιατρικής Παχυσαρκίας του Πανεπιστημίου της Μινεσότα, έχει τονίσει ότι η ύπαρξη προδιαβήτη σε αιματολογικό έλεγχο δεν οδηγεί πάντα σε διαβήτη τύπου 2. Δεν συμμετείχε στην ανάλυση του NHANES.
Παρόλα αυτά, όπως αναφέρει, ο κίνδυνος αυξάνεται όταν υπάρχουν υψηλότερος ΔΜΣ ή υψηλότερη A1c στη διάγνωση, μεγαλύτερη αύξηση βάρους με την πάροδο του χρόνου, καθώς και περισσότεροι δυσμενείς κοινωνικοί παράγοντες υγείας.
Επιπλέον, η ύπαρξη προδιαβήτη δείχνει ότι το πάγκρεας – και ειδικότερα τα βήτα κύτταρα – ήδη λειτουργεί υπό πίεση. Είναι επίσης γνωστό ότι στα παιδιά με διαβήτη τύπου 2 η απώλεια της λειτουργίας των βήτα κυττάρων μπορεί να προχωρά ταχύτερα σε σύγκριση με τους ενήλικες, κάτι που συνδέεται με επιπλοκές και συννοσηρότητες σε νεαρή ηλικία.
Ο ρόλος της εφηβείας και η «επιστροφή» σε φυσιολογικές τιμές
Η παιδοενδοκρινολόγος Nancy Crimmins, από το Ιατρικό Κέντρο του Παιδιατρικού Νοσοκομείου του Σινσινάτι, έχει επισημάνει ότι παραμένει ασαφές ποιοι έφηβοι με προδιαβήτη θα εξελιχθούν σε διαβήτη τύπου 2. Επίσης δεν συμμετείχε στην ανάλυση του NHANES.
Προηγούμενες αναφορές του NHANES είχαν εκτιμήσει ότι περίπου το 70% των νέων με προδιαβήτη επιστρέφουν σε φυσιολογικές γλυκαιμικές τιμές μετά την εφηβεία. Άλλες μελέτες δίνουν ευρύ εύρος, με ποσοστά επιστροφής σε φυσιολογικές τιμές από 45% έως 75%.
Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι η ίδια η εφηβεία επηρεάζει προσωρινά την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Η αυξητική ορμόνη και άλλες ορμονικές μεταβολές αυτής της περιόδου μπορούν να ενισχύσουν την αντίσταση στην ινσουλίνη.
Παρά ταύτα, ο διαβήτης τύπου 2 στην παιδική ηλικία περιγράφεται ως ιδιαίτερα επιθετική νόσος, γεγονός που ενισχύει τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης παρακολούθησης.
Τι δεν ξεκαθαρίζει πλήρως η έκθεση: οι διαφορετικοί τύποι διαβήτη
Η Bensignor έχει επισημάνει ότι η έκθεση του CDC δεν διαχωρίζει ρητά μεταξύ καταστάσεων που αποτελούν προδρόμους για διαβήτη τύπου 1, τύπου 2 ή γενετικά σχετιζόμενο διαβήτη. Αυτός ο διαχωρισμός είναι κρίσιμος όταν σχεδιάζεται στρατηγική πρόληψης, καθώς οι αιτίες διαφέρουν.
Στον συχνότερο διαβήτη τύπου 2, τα βήτα κύτταρα του παγκρέατος δεν παράγουν αρκετή ινσουλίνη ή η ινσουλίνη δεν δρα αποτελεσματικά. Στον διαβήτη τύπου 1, που αφορά περίπου το 10% των ατόμων με διαβήτη, το ανοσοποιητικό σύστημα καταστρέφει τα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη, με αποτέλεσμα την αδυναμία μετατροπής της γλυκόζης σε ενέργεια.
Η ακριβής αναγνώριση του τύπου έχει ιδιαίτερη σημασία, ειδικά στον τύπο 1, όπου η μη έγκαιρη διάγνωση της χαμηλής ινσουλίνης μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη.
Ποιοι έφηβοι πρέπει να ελέγχονται και ποια σημάδια λαμβάνονται υπόψη
Η Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρεία (American Diabetes Association) προτείνει προσυμπτωματικό έλεγχο σε παιδιά 10 ετών και άνω που έχουν ΔΜΣ πάνω από το 85ο εκατοστημόριο για την ηλικία τους και επιπλέον έναν ακόμη παράγοντα κινδύνου.
- Ιστορικό διαβήτη κύησης στη μητέρα.
- Οικογενειακό ιστορικό διαβήτη τύπου 2.
- Κοινωνικοί παράγοντες υγείας, όπως περιορισμένη πρόσβαση σε υγιεινή διατροφή και σε ασφαλείς ευκαιρίες για σωματική δραστηριότητα.
Καθώς αυτοί οι κοινωνικοί προσδιοριστές συνδέονται συχνά με φυλή και εθνικότητα, στον έλεγχο περιλαμβάνονται συστηματικά και παιδιά που δεν είναι λευκά.
Ενδείξεις από την κλινική εξέταση μπορεί επίσης να κατευθύνουν την αξιολόγηση. Σκούρο και παχύ δέρμα, πτυχές δέρματος ή δερματικά θηλώματα μπορεί να συνδέονται με υψηλά επίπεδα ινσουλίνης.
Η Crimmins έχει τονίσει ότι είναι σημαντικό το ζήτημα να αντιμετωπίζεται σοβαρά, χωρίς να προκαλείται πανικός στις οικογένειες. Το γεγονός ότι ο προδιαβήτης μπορεί να εμφανίζεται μέσα στο «παράθυρο» της εφηβείας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το παιδί θα εμφανίσει διαβήτη τύπου 2 στην παιδική ηλικία.
Η έρευνα προσπαθεί να προλάβει μια σχετικά νέα πρόκληση
Σύμφωνα με τις Bensignor και Crimmins, το επιστημονικό πεδίο προσπαθεί να συμβαδίσει με ένα φαινόμενο που έχει αναδειχθεί κυρίως τις τελευταίες δύο έως τρεις δεκαετίες. Μια ερευνητική προσπάθεια που χρηματοδοτείται από τα NIH, η δοκιμή DISCOVERY, στοχεύει να διευκρινίσει ποια παιδιά με προδιαβήτη είναι πιθανότερο να αναπτύξουν διαβήτη τύπου 2.
Όπως έχει υπογραμμιστεί, τα διαθέσιμα δεδομένα ενισχύουν την ανάγκη για περισσότερη επιστημονική χρηματοδότηση, τόσο για καλύτερη κατανόηση της πρόληψης όσο και για αποτελεσματικότερες θεραπευτικές επιλογές για τα παιδιά που τελικά αναπτύσσουν διαβήτη τύπου 2.
Η δημοσιογραφική κάλυψη για χρόνια ζητήματα υγείας υποστηρίζεται από επιχορήγηση του Bloomberg Philanthropies. Οι οικονομικοί υποστηρικτές δεν εμπλέκονται σε αποφάσεις που αφορούν το δημοσιογραφικό έργο.
Nearly a third of U.S. teens have prediabetes, CDC says | STAT
