Διαβήτης και κληρονομικότητα: Πόσο αυξημένος είναι πραγματικά ο κίνδυνος;

«Έχω διαβήτη στην οικογένειά μου. Θα εμφανίσω κι εγώ;» Είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα ερωτήματα ανθρώπων που έχουν γονείς, αδέλφια ή άλλους στενούς συγγενείς με σακχαρώδη διαβήτη.
διαβήτης και κληρονομικότητα

Η κληρονομικότητα πράγματι παίζει σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση της νόσου. Ωστόσο, τα γονίδια δεν καθορίζουν από μόνα τους το μέλλον μας.

Ο κίνδυνος διαφέρει ανάλογα με τον τύπο του διαβήτη, τον αριθμό των συγγενών που έχουν διαγνωστεί, την ηλικία εμφάνισης της νόσου και άλλους παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής. Τι γνωρίζουμε, λοιπόν, για τη σχέση ανάμεσα στην κληρονομικότητα και τον διαβήτη;

Διαβήτης τύπου 2: Πόσο επηρεάζει η οικογενειακή προδιάθεση;

Ο διαβήτης τύπου 2 παρουσιάζει ισχυρή σύνδεση με την οικογενειακή προδιάθεση. Σύμφωνα με το Diabetes UK, όταν υπάρχει συγγενής πρώτου βαθμού με διαβήτη τύπου 2, όπως γονέας, αδελφός ή αδελφή, ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου μπορεί να είναι δύο έως έξι φορές μεγαλύτερος σε σύγκριση με κάποιον που δεν έχει ανάλογο οικογενειακό ιστορικό.

Ο κίνδυνος αυξάνεται ακόμη περισσότερο όταν και οι δύο γονείς έχουν διαβήτη. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι όποιος έχει οικογενειακό ιστορικό θα εμφανίσει οπωσδήποτε τη νόσο. Η κληρονομικότητα δημιουργεί μια προδιάθεση, η οποία αλληλεπιδρά με περιβαλλοντικούς παράγοντες και καθημερινές συνήθειες.

Διαβήτης τύπου 1: Κληρονομείται από τους γονείς;

Ο διαβήτης τύπου 1 έχει διαφορετικό μηχανισμό εμφάνισης από τον τύπο 2. Πρόκειται για αυτοάνοσο νόσημα, κατά το οποίο το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στα β-κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. Η γενετική προδιάθεση παίζει ρόλο, αλλά η κληρονομικότητα είναι πιο σύνθετη.

Εάν ένας γονέας έχει διαβήτη τύπου 1, το παιδί του έχει αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσει επίσης τη νόσο. Ωστόσο, η μεγάλη πλειονότητα των παιδιών που έχουν γονέα με διαβήτη τύπου 1 δεν θα εμφανίσει τελικά την πάθηση.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι περίπου το 90% των ανθρώπων που διαγιγνώσκονται με διαβήτη τύπου 1 δεν έχουν γνωστό οικογενειακό ιστορικό της νόσου. Επομένως, η απουσία οικογενειακού ιστορικού δεν αποκλείει την εμφάνισή του.

Πόσο αυξάνεται ο κίνδυνος όταν έχουν διαβήτη και οι δύο γονείς;

Το οικογενειακό ιστορικό αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν υπάρχουν περισσότερα από ένα άτομα με διαβήτη στην ίδια οικογένεια. Σε μελέτη πληθυσμού στη Δανία, στην οποία συμμετείχαν περίπου 7,3 εκατομμύρια άνθρωποι, διαπιστώθηκε ότι:

Όταν ένας γονέας είχε διαβήτη, ο κίνδυνος για το παιδί ήταν περίπου διπλάσιος.

Όταν και οι δύο γονείς είχαν διαβήτη, ο κίνδυνος ήταν περίπου 3,4 φορές μεγαλύτερος.

Όταν υπήρχε αδελφός ή αδελφή με διαβήτη, ο κίνδυνος ήταν επίσης αυξημένος.

Τα αποτελέσματα αυτά αφορούν τη συγκεκριμένη μελέτη και τον συνολικό διαβήτη που εξετάστηκε, επομένως δεν αποτελούν εξατομικευμένη πρόβλεψη για κάθε οικογένεια.

Το σημαντικό είναι ότι όσο περισσότερα στενά συγγενικά πρόσωπα έχουν διαγνωστεί, τόσο περισσότερο αξίζει να λαμβάνουμε υπόψη το οικογενειακό ιστορικό στην πρόληψη.

Είναι μόνο τα γονίδια υπεύθυνα;

Όχι. Η εμφάνιση του διαβήτη τύπου 2 σχετίζεται με έναν συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Μάλιστα, οι οικογένειες συχνά μοιράζονται όχι μόνο τα γονίδια, αλλά και τις καθημερινές διατροφικές συνήθειες, τη φυσική δραστηριότητα και τον τρόπο ζωής.

Παράγοντες που μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 είναι:

Το αυξημένο σωματικό βάρος και ιδιαίτερα το κοιλιακό λίπος.

Η καθιστική ζωή και η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας.

Η μη ισορροπημένη διατροφή.

Η ύπαρξη προδιαβήτη.

Η αυξημένη ηλικία.

Το ιστορικό διαβήτη κύησης στις γυναίκες.

Επομένως, ακόμη κι αν υπάρχει ισχυρή οικογενειακή προδιάθεση, οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση του κινδύνου.

Μπορούμε να προλάβουμε τον διαβήτη εάν υπάρχει κληρονομικότητα;

Η απάντηση είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά τον κίνδυνο, ιδιαίτερα όσον αφορά τον διαβήτη τύπου 2.

Η υιοθέτηση ορισμένων καθημερινών συνηθειών μπορεί να κάνει τη διαφορά:

1. Ισορροπημένη διατροφή

Η μεσογειακή διατροφή, με λαχανικά, όσπρια, φρούτα, προϊόντα ολικής άλεσης, ελαιόλαδο και ψάρια, αποτελεί μια καλή βάση για την προστασία της μεταβολικής υγείας.

2. Τακτική σωματική δραστηριότητα

Το περπάτημα, το ποδήλατο, η κολύμβηση και άλλες μορφές άσκησης συμβάλλουν στη βελτίωση της ευαισθησίας του οργανισμού στην ινσουλίνη.

3. Διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους

Σε άτομα με αυξημένο βάρος, ακόμη και μια μέτρια απώλεια βάρους μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.

4. Προληπτικός έλεγχος

Όσοι έχουν γονείς ή αδέλφια με διαβήτη καλό είναι να συζητούν με τον γιατρό τους για τον κατάλληλο χρόνο και τη συχνότητα ελέγχου της γλυκόζης και της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c).

5. Τακτική παρακολούθηση

Η έγκαιρη αναγνώριση του προδιαβήτη δίνει τη δυνατότητα παρέμβασης πριν εξελιχθεί σε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Υπάρχουν και μορφές διαβήτη που οφείλονται κυρίως σε γενετικές μεταλλάξεις;

Ναι. Εκτός από τους συνηθισμένους τύπους διαβήτη, υπάρχουν και σπανιότερες μορφές που σχετίζονται άμεσα με συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις.

Μία από αυτές είναι ο διαβήτης MODY (Maturity-Onset Diabetes of the Young).

Πρόκειται για μια μορφή μονογονιδιακού διαβήτη, η οποία συχνά εμφανίζεται σε νεαρή ηλικία και μπορεί να παρατηρείται σε διαδοχικές γενιές της ίδιας οικογένειας.

Επειδή μπορεί να συγχέεται με τον διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2, η σωστή διάγνωση είναι σημαντική. Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει σχετική υποψία, ο γιατρός μπορεί να συστήσει εξειδικευμένο γενετικό έλεγχο.

Πότε πρέπει να ανησυχήσουμε και να κάνουμε εξετάσεις;

Η ύπαρξη διαβήτη στην οικογένεια δεν αποτελεί λόγο πανικού, αλλά είναι ένας σημαντικός παράγοντας που δεν πρέπει να αγνοούμε. Εάν ένας γονέας ή αδελφός έχει διαβήτη τύπου 2, είναι σημαντικό να ενημερώσουμε τον γιατρό μας, ακόμη κι αν αισθανόμαστε απολύτως υγιείς. Ο διαβήτης τύπου 2 μπορεί να εξελίσσεται για αρκετά χρόνια χωρίς εμφανή συμπτώματα. Για τον λόγο αυτό, ο προληπτικός έλεγχος έχει ιδιαίτερη αξία.

Η έντονη δίψα, η συχνουρία, η ανεξήγητη κόπωση, η θολή όραση και η ανεξήγητη απώλεια βάρους είναι συμπτώματα που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.

Το οικογενειακό ιστορικό διαβήτη αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα κινδύνου, αλλά δεν καθορίζει απόλυτα το μέλλον μας.

Η γνώση της γενετικής μας προδιάθεσης μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο πρόληψης. Με σωστή ενημέρωση, ισορροπημένη διατροφή, σωματική δραστηριότητα και τακτικό προληπτικό έλεγχο, μπορούμε να φροντίσουμε καλύτερα τη μεταβολική μας υγεία.

Γιατί, τελικά, το γεγονός ότι ο διαβήτης υπάρχει στην οικογένειά μας δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνει και δικό μας μέλλον.

Total
0
Shares
Related Posts
Περισσότερα

Το αλάτι Αυξάνει τον κίνδυνο εκδήλωσης διαβήτη τύπου 2 και λανθάνοντος αυτοάνοσου διαβήτη

Ερευνητές από το Ινστιτούτο Περιβαλλοντικής Ιατρικής στο Ινστιτούτο Καρολίνσκα της Στοκχόλμης στη Σουηδία θέλησαν να διερευνήσουν αν υπάρχει…