Μια νέα παραλλαγή φαρμάκου για την απώλεια βάρους φαίνεται να δίνει ενθαρρυντικά σημάδια σε πρώιμο στάδιο, με αποτελέσματα που ξεχωρίζουν σε προκλινικές δοκιμές.
Τι εξέτασε η νέα μελέτη
Ερευνητές από το Institute for Diabetes and Obesity στο Helmholtz Munich στη Γερμανία, με δημοσίευση στο περιοδικό Nature, αξιολόγησαν ένα πειραματικό φάρμακο για την παχυσαρκία και τον διαβήτη με την ονομασία GLP-1-GIP-Lani.
Η προσέγγιση βασίζεται σε έναν συνδυασμό μηχανισμών που ήδη χρησιμοποιούνται σε σύγχρονες θεραπείες, αλλά με πρόσθετη «μεταβολική» στόχευση. Στόχος είναι να ενισχυθεί η επίδραση στην όρεξη και στη ρύθμιση του σακχάρου, ενώ παράλληλα να βελτιωθούν παράμετροι που σχετίζονται με την αντίσταση στην ινσουλίνη και τον μεταβολισμό του λίπους.
Πώς λειτουργεί το GLP-1-GIP-Lani
Το φάρμακο συνδυάζει GLP-1 και GIP –δύο φυσικές ορμόνες που συμμετέχουν στη ρύθμιση της όρεξης και του σακχάρου στο αίμα, παρόμοιας λογικής με γνωστές θεραπείες που βασίζονται σε GLP-1– με δραστηριότητα PPAR.
Η δραστηριότητα PPAR θεωρείται ότι μπορεί να συνδέεται με βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη, μείωση φλεγμονής, αλλαγές στον μεταβολισμό των λιπιδίων και πιθανή υποστήριξη της υγείας του ήπατος. Με απλά λόγια, επιχειρεί να επηρεάσει όχι μόνο το «πόσο τρώει» κάποιος, αλλά και το «πώς διαχειρίζεται» το σώμα την ενέργεια.
Γιατί χαρακτηρίζεται «πενταπλός αγωνιστής»
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον καθηγητή Timo D. Muller στο Helmholtz Munich, περιέγραψε την ένωση ως «πενταπλό αγωνιστή» (quintuple agonist), επειδή στοχεύει πέντε συστήματα υποδοχέων.
Σε ανακοίνωση, ο Muller χρησιμοποίησε τον όρο «Δούρειος Ίππος» για να εξηγήσει τη λογική του σχεδιασμού. Σύμφωνα με αυτή την περιγραφή, το ινκρετινικό τμήμα (οι ορμόνες που σχετίζονται με ρύθμιση σακχάρου και όρεξης) διευκολύνει την είσοδο στα κύτταρα-στόχους.
Αφού βρεθεί στο εσωτερικό τους, το «φορτίο» PPAR ενεργοποιείται με σκοπό να βοηθήσει τον οργανισμό να αξιοποιεί αποτελεσματικότερα την ινσουλίνη, να επεξεργάζεται καλύτερα το λίπος και να περιορίζει φλεγμονώδεις διεργασίες.
Το πιθανό πλεονέκτημα της χαμηλότερης δόσης
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό το «Δούρειος Ίππος» αποτέλεσμα θα μπορούσε να επιτρέψει χαμηλότερη δοσολογία και, κατ’ επέκταση, λιγότερες παρενέργειες.
Όπως αναφέρθηκε, ένα βασικό πλεονέκτημα αφορά την ποσότητα της δραστικής ουσίας. Εφόσον το δεύτερο συστατικό δεν χορηγείται ξεχωριστά και συστηματικά, αλλά «ταξιδεύει μαζί» με το ινκρετινικό μέρος προς τα κύτταρα-στόχους, μπορεί να λειτουργεί σε δόση κατά τάξεις μεγέθους χαμηλότερη.
Στην πράξη, η λογική αυτή επιδιώκει να «συγκεντρώσει» τη δράση εκεί όπου χρειάζεται, χωρίς να απαιτείται υψηλή συνολική έκθεση του οργανισμού.
Τι έδειξαν τα πειράματα σε ποντίκια
Η μελέτη αξιολόγησε τη συγκεκριμένη ένωση σε μοντέλα ποντικών, συμπεριλαμβανομένων ποντικών με παχυσαρκία που σχετιζόταν με διαβήτη, αντίσταση στην ινσουλίνη και γενετική παχυσαρκία.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η ένωση μείωσε σωματικό βάρος, πρόσληψη τροφής, λιπώδη μάζα, σάκχαρο στο αίμα και προβλήματα που συνδέονται με την ινσουλίνη περισσότερο από ό,τι τα GLP-1 και GIP όταν εξετάζονταν μόνα τους. Οι ερευνητές ανέφεραν επίσης ότι ξεπέρασε τη σεμαγλουτίδη στα συγκεκριμένα ζωικά μοντέλα.
Για τις παρενέργειες, σημειώθηκε ότι οι τυπικές γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν παρόμοιες με εκείνες που έχουν καταγραφεί σε υπάρχουσες θεραπείες της ίδιας κατηγορίας.
Ο Muller ανέφερε ότι τα αποτελέσματα αποτελούν ένα ισχυρό «ξεκίνημα» σε ζωικό μοντέλο, με επόμενο ζητούμενο τη βελτιστοποίηση της προσέγγισης για χρήση σε ανθρώπους και την προώθησή της προς κλινική αξιολόγηση.
Τι σημαίνει «προκλινικό» και τι δεν γνωρίζουμε ακόμη
Παρά τα ενθαρρυντικά δεδομένα, η έρευνα παραμένει προκλινική. Δηλαδή πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια και δεν μπορεί να εφαρμοστεί άμεσα σε ανθρώπους.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ακόμη δεδομένα για το προφίλ ασφάλειας και την αποτελεσματικότητα σε ανθρώπινους πληθυσμούς. Επίσης, δεν μπορεί να εξαχθεί συμπέρασμα για το πώς θα μεταφραστούν οι παρατηρούμενες μεταβολικές αλλαγές σε διαφορετικές ομάδες ασθενών.
Η οπτική ειδικού για τον μηχανισμό
Ο Dr. Peter Balazs, MD, ειδικός σε ορμόνες και απώλεια βάρους, ανέφερε ότι το φάρμακο έχει σχεδιαστεί ώστε να στοχεύει την παχυσαρκία και την αντίσταση στην ινσουλίνη σε πολλαπλά βασικά σημεία ταυτόχρονα, όπως ο εγκέφαλος, το πάγκρεας και μεταβολικοί ιστοί.
Όπως εξήγησε, πρόκειται για διαφορετική κατεύθυνση σε σχέση με το να αυξάνεται απλώς η δόση ενός ήδη διαθέσιμου φαρμάκου. Τα τρέχοντα φάρμακα GLP-1 είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά ως κατασταλτικά της όρεξης, ενώ αυτός ο «πενταπλός αγωνιστής» φαίνεται να λειτουργεί τόσο ως «φρένο της όρεξης» όσο και ως ευρύτερος μεταβολικός ρυθμιστής.
Σύμφωνα με τον ίδιο, πέρα από τη μείωση όρεξης, την επιβράδυνση γαστρικής κένωσης και την αύξηση έκκρισης ινσουλίνης, η νέα ένωση φαίνεται να επιδρά άμεσα στην ευαισθησία στην ινσουλίνη στο ήπαρ και στους μυς, να μειώνει φλεγμονή στον λιπώδη ιστό και να επηρεάζει τον μεταβολισμό των λιπιδίων.
Ο Balazs πρόσθεσε ότι το συνολικό αποτέλεσμα θα μπορούσε θεωρητικά να συνδέεται με μεγαλύτερη απώλεια βάρους μέσω συνδυασμού θερμιδικού περιορισμού, ενισχυμένης οξείδωσης λίπους και πιθανής αύξησης της κεντρικής ενεργειακής δαπάνης.
Τα βασικά όρια της έρευνας μέχρι σήμερα
Παρότι η κατεύθυνση χαρακτηρίζεται υποσχόμενη, ο Balazs επισήμανε ότι δεν υπάρχουν ακόμη δεδομένα ασφάλειας ή αποτελεσματικότητας σε ανθρώπους, επομένως δεν μπορεί να προταθεί για κλινική χρήση.
Επιπλέον, η μελέτη έγινε σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούν να εξαχθούν συμπεράσματα για μακροπρόθεσμα αποτελέσματα, διατήρηση απώλειας βάρους ή πιθανές επιπτώσεις από παρατεταμένη χρήση.
Για τους ερευνητές, το επόμενο βήμα είναι να φανεί αν ο συνδυασμός μηχανισμών μπορεί να διατηρήσει την αποτελεσματικότητα και να επιβεβαιώσει ένα ασφαλές προφίλ, όταν περάσει από τα ζωικά μοντέλα στις κλινικές δοκιμές.
