Αυτό που ίσως δεν γνωρίζουν πολλοί άνθρωποι με διαβήτη τύπου 2 είναι ότι η μακροχρόνια λήψη μετφορμίνης, ενός από τα συχνότερα χρησιμοποιούμενα φάρμακα για τη ρύθμιση του σακχάρου, μπορεί να μειώσει τα επίπεδα της συγκεκριμένης βιταμίνης.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει η έλλειψη Β12 και πότε χρειάζεται να ελέγχουμε τα επίπεδά της;
Γιατί είναι σημαντική η βιταμίνη Β12;
Η βιταμίνη Β12, γνωστή και ως κοβαλαμίνη, είναι μια υδατοδιαλυτή βιταμίνη που συμμετέχει σε σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού.
Συγκεκριμένα, συμβάλλει:
Στη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος.
Στη δημιουργία και ωρίμανση των ερυθρών αιμοσφαιρίων.
Στη σύνθεση του DNA.
Στον φυσιολογικό μεταβολισμό ορισμένων θρεπτικών συστατικών.
Η ανεπαρκής πρόσληψη ή απορρόφησή της μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία, κόπωση και νευρολογικά προβλήματα. Μάλιστα, η έλλειψη Β12 μπορεί να προκαλέσει βλάβες στα νεύρα ακόμη και όταν δεν υπάρχει εμφανής αναιμία.
Πώς συνδέεται ο διαβήτης με την έλλειψη βιταμίνης Β12;
Η σημαντικότερη σύνδεση αφορά τη μετφορμίνη, η οποία χρησιμοποιείται ευρέως για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2. Ωστόσο, η μακροχρόνια χρήση της μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση της βιταμίνης Β12 από τον οργανισμό και να οδηγήσει σε χαμηλά επίπεδα ή ακόμη και σε ανεπάρκεια.
Ο κίνδυνος φαίνεται να αυξάνεται όταν:
Η θεραπεία με μετφορμίνη διαρκεί πολλά χρόνια.
Χορηγούνται υψηλότερες δόσεις του φαρμάκου.
Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου για έλλειψη Β12.
Το άτομο ακολουθεί αυστηρά χορτοφαγική ή vegan διατροφή.
Υπάρχουν προβλήματα απορρόφησης θρεπτικών συστατικών από το πεπτικό σύστημα.
Η Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρεία (ADA), στις κατευθυντήριες οδηγίες του 2026, συστήνει να εξετάζεται περιοδικά η μέτρηση της βιταμίνης Β12 σε άτομα που λαμβάνουν μετφορμίνη για μεγάλο χρονικό διάστημα, ιδιαίτερα όταν παρουσιάζουν αναιμία ή περιφερική νευροπάθεια.
Ποια είναι τα συμπτώματα της έλλειψης Β12;
Η έλλειψη βιταμίνης Β12 μπορεί να εμφανιστεί σταδιακά και τα συμπτώματα να μην είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστούν.
Τα συχνότερα περιλαμβάνουν:
Επίμονη κόπωση και αίσθημα αδυναμίας.
Μουδιάσματα ή μυρμηγκιάσματα στα χέρια και στα πόδια.
Μυϊκή αδυναμία.
Δυσκολία στην ισορροπία και στον συντονισμό των κινήσεων.
Ωχρότητα.
Πόνο ή ερυθρότητα στη γλώσσα.
Προβλήματα μνήμης και συγκέντρωσης.
Αλλαγές στη διάθεση.
Ειδικά στους ανθρώπους με διαβήτη, τα συμπτώματα αυτά χρειάζονται προσοχή, καθώς μπορεί να μοιάζουν με εκείνα της διαβητικής περιφερικής νευροπάθειας.
Διαβητική νευροπάθεια ή έλλειψη Β12;
Πρόκειται για δύο διαφορετικές καταστάσεις που μπορεί να παρουσιάζουν παρόμοια συμπτώματα. Η διαβητική νευροπάθεια συνδέεται με τη βλάβη των νεύρων που μπορεί να προκαλέσει η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα.
Από την άλλη πλευρά, η έλλειψη βιταμίνης Β12 μπορεί επίσης να επηρεάσει τα νεύρα, προκαλώντας μουδιάσματα, μυρμηγκιάσματα, πόνο και προβλήματα ισορροπίας. Αυτό σημαίνει ότι ένας άνθρωπος με διαβήτη που εμφανίζει ή παρατηρεί επιδείνωση νευρολογικών συμπτωμάτων δεν θα πρέπει να θεωρεί αυτομάτως ότι πρόκειται για διαβητική νευροπάθεια. Ο έλεγχος της Β12 μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό μιας πιθανής ανεπάρκειας και στη σωστή αξιολόγηση των συμπτωμάτων από τον γιατρό.
Πότε πρέπει να ελέγχονται τα επίπεδα της βιταμίνης Β12;
Δεν χρειάζεται κάθε άνθρωπος με διαβήτη να κάνει συνεχώς εξετάσεις Β12. Ωστόσο, ο έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός σε όσους λαμβάνουν μετφορμίνη για μεγάλο χρονικό διάστημα. Σύμφωνα με τις οδηγίες της ADA, η περιοδική αξιολόγηση της Β12 πρέπει να εξετάζεται ιδιαίτερα σε άτομα που λαμβάνουν μακροχρόνια μετφορμίνη και παρουσιάζουν αναιμία ή περιφερική νευροπάθεια.
Ο γιατρός μπορεί να συστήσει εξέταση βιταμίνης Β12 στο αίμα, ενώ, ανάλογα με τα αποτελέσματα και τα συμπτώματα, ενδέχεται να χρειαστούν πρόσθετες εξετάσεις.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η απουσία αναιμίας δεν αποκλείει την έλλειψη Β12.
Σε ποιες τροφές βρίσκουμε τη βιταμίνη Β12;
Η βιταμίνη Β12 βρίσκεται κυρίως σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης.
Καλές διατροφικές πηγές είναι:
Ψάρια και θαλασσινά.
Κρέας και πουλερικά.
Αυγά.
Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα.
Επιπλέον, υπάρχουν εμπλουτισμένα τρόφιμα, όπως ορισμένα φυτικά ροφήματα και δημητριακά πρωινού, τα οποία μπορεί να αποτελούν εναλλακτική πηγή Β12.
Τα άτομα που ακολουθούν αυστηρά vegan διατροφή χρειάζεται να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στην επαρκή πρόσληψη της βιταμίνης, καθώς οι φυσικές φυτικές τροφές δεν αποτελούν αξιόπιστη πηγή Β12.
Χρειάζεται να παίρνουμε συμπλήρωμα βιταμίνης Β12;
Όχι απαραίτητα. Η λήψη συμπληρώματος δεν είναι αναγκαία για όλους τους ανθρώπους με διαβήτη ή για όλους όσοι λαμβάνουν μετφορμίνη. Εάν διαπιστωθεί ανεπάρκεια, ο γιατρός μπορεί να συστήσει συμπλήρωμα Β12 ή άλλη κατάλληλη θεραπεία, ανάλογα με τον βαθμό της έλλειψης και την αιτία που την προκάλεσε.
Η έγκαιρη αντιμετώπιση είναι σημαντική, καθώς η παρατεταμένη ανεπάρκεια μπορεί να οδηγήσει σε νευρολογικές βλάβες, ορισμένες από τις οποίες ενδέχεται να μην αποκατασταθούν πλήρως.
Εxtra tip: Δεν διακόπτουμε τη μετφορμίνη ούτε αλλάζουμε τη δοσολογία της χωρίς να συμβουλευτούμε τον θεράποντα γιατρό. Ακόμη και αν διαπιστωθεί χαμηλή Β12, στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να αντιμετωπιστεί η ανεπάρκεια χωρίς να χρειαστεί διακοπή της θεραπείας με μετφορμίνη.
Συμπέρασμα
Η βιταμίνη Β12 είναι σημαντική για την υγεία των νεύρων και τη σωστή λειτουργία του οργανισμού. Για τους ανθρώπους με διαβήτη τύπου 2 που λαμβάνουν μετφορμίνη, η παρακολούθηση των επιπέδων της αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι της συνολικής φροντίδας της υγείας τους.
Η κόπωση, τα μουδιάσματα και τα μυρμηγκιάσματα δεν πρέπει να αγνοούνται ή να αποδίδονται αυτόματα στον διαβήτη. Μια απλή εξέταση αίματος, όταν υπάρχει ένδειξη, μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό μιας πιθανής ανεπάρκειας.
Η σωστή ενημέρωση, η τακτική επικοινωνία με τον γιατρό και η εξατομικευμένη παρακολούθηση συμβάλλουν στην καλύτερη διαχείριση του διαβήτη και στην προστασία της υγείας μας.
