Το να εργάζεται ή να περνά κανείς χρόνο κοντά σε ένα παράθυρο μπορεί να βοηθήσει άτομα με διαβήτη τύπου 2 να διαχειρίζονται καλύτερα την ινσουλίνη και τις διακυμάνσεις του σακχάρου, σύμφωνα με νέα επιστημονικά ευρήματα.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Cell Metabolism, δείχνει ότι η έκθεση στο φυσικό φως της ημέρας –ακόμη και όταν αυτή γίνεται σε εσωτερικό χώρο– μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα επεξεργάζεται τη γλυκόζη και «μοιράζει» την ενέργεια που χρησιμοποιεί.
Γιατί το φυσικό φως συνδέεται με τον μεταβολισμό
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι στις δυτικές κοινωνίες οι άνθρωποι περνούν περίπου το 80% έως 90% του χρόνου τους κάτω από τεχνητό φωτισμό. Αυτός ο φωτισμός, όπως επισημαίνουν, είναι συνήθως πιο αδύναμος και λιγότερο μεταβαλλόμενος μέσα στην ημέρα σε σύγκριση με το ηλιακό φως.
Το φως της ημέρας λειτουργεί ως ισχυρό «σήμα» για το εσωτερικό βιολογικό ρολόι του οργανισμού, τον κιρκάδιο ρυθμό. Ο κιρκάδιος ρυθμός σχετίζεται με το πότε ο οργανισμός ενεργοποιεί ή «χαμηλώνει» διάφορες λειτουργίες, ανάλογα με την ώρα.
Σύμφωνα με τη μελέτη, αυτό το εσωτερικό ρολόι επηρεάζει βασικές διεργασίες όπως η πέψη, η απελευθέρωση ορμονών και ο μεταβολισμός. Όταν απορρυθμίζεται, μπορεί να επιδεινώσει την αντίσταση στην ινσουλίνη και τον γλυκαιμικό έλεγχο, δύο από τις κεντρικές προκλήσεις για τα άτομα με διαβήτη τύπου 2.
Πώς σχεδιάστηκε η μελέτη στους συμμετέχοντες με διαβήτη τύπου 2
Για να εξετάσουν πιο άμεσα την επίδραση του φυσικού φωτός στην καθημερινή ρύθμιση του σακχάρου, οι επιστήμονες στρατολόγησαν 13 ενήλικες με διαβήτη τύπου 2. Κάθε συμμετέχοντας πέρασε δύο ξεχωριστές περιόδους διάρκειας 4,5 ημερών σε ένα ελεγχόμενο περιβάλλον γραφείου.
Στην πρώτη περίοδο, οι συμμετέχοντες εργάστηκαν μπροστά σε μεγάλα παράθυρα, με πρόσβαση στο φυσικό φως της ημέρας. Στη δεύτερη περίοδο, παρέμειναν στον ίδιο χώρο, αλλά τα παράθυρα ήταν καλυμμένα και η έκθεσή τους περιορίστηκε στον τυπικό εσωτερικό φωτισμό.
Για να μειωθούν οι πιθανές διαφορές από άλλους παράγοντες, όλοι ακολούθησαν παρόμοια γεύματα και το ίδιο πρόγραμμα στις δύο συνθήκες. Επιπλέον, συνέχισαν να λαμβάνουν τα συνήθη φάρμακά τους για τον διαβήτη τόσο κατά την έκθεση στο φυσικό φως όσο και κατά την έκθεση στον τεχνητό φωτισμό.
Τι έδειξαν οι μετρήσεις για σάκχαρο και διακυμάνσεις
Τα αποτελέσματα δεν έδειξαν δραματικές διαφορές στις μέσες τιμές σακχάρου μεταξύ των δύο συνθηκών. Ωστόσο, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι μια πιο λεπτομερής εικόνα προκύπτει όταν εξετάζεται η σταθερότητα των επιπέδων γλυκόζης μέσα στη μέρα.
Συγκεκριμένα, όταν οι συμμετέχοντες εκτέθηκαν στο φυσικό φως, πέρασαν περισσότερο χρόνο εντός του υγιούς εύρους γλυκόζης. Οι διακυμάνσεις του σακχάρου ήταν μικρότερες και τα επίπεδα παρέμειναν σε πιο επιθυμητά όρια για μεγαλύτερο μέρος της ημέρας.
Με άλλα λόγια, η έρευνα εστιάζει όχι μόνο στο «πόσο» σάκχαρο υπάρχει κατά μέσο όρο, αλλά και στο «πόσο σταθερό» είναι αυτό στην καθημερινότητα. Αυτό το στοιχείο θεωρείται σημαντικό για την καθημερινή διαχείριση του διαβήτη τύπου 2.
Μεταβολικές αλλαγές: περισσότερη χρήση λίπους για ενέργεια
Η μελέτη κατέγραψε και διαφοροποιήσεις στον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός χρησιμοποίησε τα διαθέσιμα «καύσιμα». Οι συμμετέχοντες που εκτέθηκαν στο φυσικό φως έκαιγαν περισσότερο λίπος και λιγότερους υδατάνθρακες.
Οι ερευνητές περιγράφουν αυτό το μεταβολικό μοτίβο ως συσχετισμένο με καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου. Παράλληλα, σημειώνουν ότι η επίδραση του φωτός της ημέρας δεν περιορίστηκε μόνο στις μετρήσεις γλυκόζης, αλλά φάνηκε να «αγγίζει» ευρύτερα τον μεταβολισμό.
Το εύρημα επαναλαμβάνεται και σε άλλη διατύπωση μέσα στα αποτελέσματα: με το φως της ημέρας, οι συμμετέχοντες χρησιμοποίησαν περισσότερο λίπος και λιγότερους υδατάνθρακες για την παραγωγή ενέργειας. Η συνέπεια αυτής της εικόνας ενισχύει την υπόθεση ότι το περιβάλλον φωτισμού μπορεί να επηρεάζει βασικούς μηχανισμούς του οργανισμού.
Τι έδειξαν οι βιοψίες μυών για τα «κυτταρικά ρολόγια»
Πέρα από τις κλινικές και μεταβολικές μετρήσεις, πραγματοποιήθηκαν βιοψίες μυών και εργαστηριακές αναλύσεις. Εκεί καταγράφηκε ότι γονίδια τα οποία σχετίζονται με τα κυτταρικά ρολόγια του σώματος ήταν πιο συγχρονισμένα υπό συνθήκες φυσικού φωτός.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτός ο καλύτερος συγχρονισμός μπορεί να έχει σημασία για το πώς επεξεργάζεται ο οργανισμός τα θρεπτικά συστατικά. Μπορεί επίσης να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο τα κύτταρα ανταποκρίνονται στην ινσουλίνη.
Τι σημαίνει πρακτικά και τι δεν σημαίνει
Η ερευνητική ομάδα ξεκαθαρίζει ότι το φως της ημέρας δεν υποκαθιστά την αγωγή ή τις καθιερωμένες στρατηγικές διαχείρισης, όπως η διατροφή και η άσκηση. Το μήνυμα της μελέτης είναι ότι η έκθεση στο φυσικό φως μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά, όχι ως εναλλακτική των θεραπειών.
Με βάση τα ευρήματα, το να κάθεται κάποιος κοντά σε παράθυρο ή να περνά περισσότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους θα μπορούσε να συμβάλει στη συνολική προσπάθεια διαχείρισης του διαβήτη τύπου 2. Η λογική είναι ότι μικρές αλλαγές στο καθημερινό περιβάλλον ενδέχεται να βοηθούν τον οργανισμό να διατηρεί καλύτερο «ρυθμό» στις μεταβολικές του λειτουργίες.
Περιορισμοί της έρευνας και γιατί έχει σημασία για χώρους εργασίας
Η μελέτη έχει και περιορισμούς, με βασικότερο το μικρό δείγμα συμμετεχόντων. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες έρευνες για να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα και να καθοριστεί πόση έκθεση στο φυσικό φως είναι η βέλτιστη.
Παρά τους περιορισμούς, η έρευνα αναδεικνύει κάτι που συχνά περνά απαρατήρητο: την επίδραση του δομημένου περιβάλλοντος στην υγεία. Ειδικά για χώρους εργασίας με ανεπαρκή πρόσβαση στο φως της ημέρας, τα ευρήματα εγείρουν πρόσθετα ερωτήματα για το πώς ο σχεδιασμός των κτιρίων και ο φωτισμός μπορεί να συνδέονται με την καθημερινή μεταβολική ρύθμιση.
Πώς το κόκκινο φως μπορεί να μειώσει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα – Γλυκούλι
