Ζώντας με τον διαβήτη σημαίνει ότι υπάρχουν πράγματα που χρειάζεται να σκεφτόμαστε καθημερινά: οι μετρήσεις της γλυκόζης, η διατροφή, η φαρμακευτική αγωγή, η άσκηση, τα ραντεβού με τους γιατρούς και τόσα ακόμη.
Όταν αυτή η καθημερινή φροντίδα γίνεται συνεχής πηγή πίεσης, μπορεί κάποια στιγμή να νιώσουμε ότι απλώς δεν αντέχουμε άλλο. Δεν σημαίνει ότι δεν ενδιαφερόμαστε για την υγεία μας. Δεν σημαίνει ότι είμαστε «τεμπέληδες» ή ότι δεν προσπαθούμε αρκετά. Μπορεί να πρόκειται για diabetes burnout, δηλαδή την εξάντληση που μπορεί να προκύψει από τη διαρκή προσπάθεια διαχείρισης του διαβήτη.
Τι είναι το diabetes burnout;
Το diabetes burnout δεν είναι απλώς μια κακή ημέρα. Πρόκειται για μια κατάσταση κατά την οποία το άτομο αισθάνεται ψυχικά και συναισθηματικά εξαντλημένο από τις απαιτήσεις που συνοδεύουν τη διαχείριση του διαβήτη. Ο διαβήτης απαιτεί καθημερινή προσοχή και πολλές αποφάσεις. Τι θα φάμε; Πότε θα μετρήσουμε τη γλυκόζη; Πώς θα επηρεάσει η άσκηση τις τιμές μας; Χρειάζεται να προσαρμόσουμε κάτι στη θεραπεία μας;
Όταν αυτές οι σκέψεις συσσωρεύονται για μεγάλο χρονικό διάστημα, είναι φυσιολογικό να αισθανθούμε κόπωση. Το diabetes burnout μπορεί να εμφανιστεί σε ανθρώπους με διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2 και μπορεί να συμβεί ακόμη και σε ανθρώπους που για μεγάλο χρονικό διάστημα είχαν πολύ καλή διαχείριση του διαβήτη τους.
Ποια είναι τα σημάδια;
Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο σύμπτωμα που αποδεικνύει ότι κάποιος βιώνει diabetes burnout. Υπάρχουν όμως ορισμένες ενδείξεις που αξίζει να προσέξουμε.
Μπορεί να:
νιώθουμε ότι έχουμε κουραστεί να ασχολούμαστε συνεχώς με τον διαβήτη
αποφεύγουμε ή παραλείπουμε μετρήσεις της γλυκόζης
δυσκολευόμαστε να ακολουθήσουμε το θεραπευτικό μας πλάνο
νιώθουμε απογοήτευση όταν βλέπουμε μια υψηλή ή χαμηλή τιμή
αισθανόμαστε ενοχές για τις διατροφικές μας επιλογές
έχουμε την αίσθηση ότι, όσο κι αν προσπαθούμε, δεν είναι ποτέ αρκετό
αποφεύγουμε ραντεβού ή συζητήσεις σχετικά με τον διαβήτη
νιώθουμε θυμό, εκνευρισμό ή αδιαφορία για τη διαχείρισή του.
Ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι το burnout μπορεί να κάνει τον άνθρωπο να θέλει «ένα διάλειμμα από τον διαβήτη», παρόλο που γνωρίζει ότι ο διαβήτης δεν μπορεί να μπει πραγματικά σε παύση.
Γιατί συμβαίνει;
Η καθημερινότητα με τον διαβήτη μπορεί να απαιτεί μεγάλη πνευματική προσπάθεια. Δεν είναι μόνο οι πρακτικές αποφάσεις. Υπάρχει και το συναισθηματικό βάρος. Για παράδειγμα, μια τιμή γλυκόζης που δεν είναι αυτή που περιμέναμε μπορεί να προκαλέσει απογοήτευση ή άγχος. Αν αυτό συμβαίνει συχνά, μπορεί να αρχίσουμε να αισθανόμαστε ότι αποτυγχάνουμε. Όμως η γλυκόζη δεν επηρεάζεται μόνο από το τι φάγαμε ή αν πήραμε σωστά τη θεραπεία μας. Ο ύπνος, το στρες, η ασθένεια, η σωματική δραστηριότητα, οι ορμονικές αλλαγές και πολλοί άλλοι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τις τιμές. Μια υψηλή ή χαμηλή μέτρηση δεν αποτελεί βαθμολογία για το πόσο καλά «τα καταφέραμε».
Diabetes burnout ή κατάθλιψη;
Το diabetes burnout και η κατάθλιψη δεν είναι το ίδιο πράγμα, παρότι μπορεί να έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά. Στο burnout, η εξάντληση συνδέεται κυρίως με την καθημερινή διαχείριση του διαβήτη. Μπορεί, για παράδειγμα, να νιώθουμε ότι δεν αντέχουμε άλλο να ασχολούμαστε με τις μετρήσεις, τη διατροφή ή τη θεραπεία.
Η κατάθλιψη είναι διαφορετική κατάσταση και μπορεί να επηρεάζει συνολικά τη διάθεση, την καθημερινή λειτουργικότητα και το ενδιαφέρον μας για δραστηριότητες που προηγουμένως απολαμβάναμε.
Αν η θλίψη, η απελπισία, η απώλεια ενδιαφέροντος ή η δυσκολία στην καθημερινότητα επιμένουν, είναι σημαντικό να ζητήσουμε βοήθεια από έναν ειδικό ψυχικής υγείας.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε ότι αυτό που αισθανόμαστε είναι πραγματικό και φυσικά δεν χρειάζεται να κατηγορούμε τον εαυτό μας.
Ο γιατρός, ο/η νοσηλευτής/τρια διαβήτη, ο/η διαιτολόγος-διατροφολόγος ή άλλος επαγγελματίας υγείας μπορεί να βοηθήσει να εντοπιστούν οι παράγοντες που κάνουν τη διαχείριση ιδιαίτερα δύσκολη. Μερικές φορές μπορεί να υπάρχει τρόπος να απλοποιηθεί ένα μέρος της καθημερινής φροντίδας ή να επανεξεταστεί ένα θεραπευτικό πλάνο.
Αφήστε την τελειότητα στην άκρη
Ο στόχος δεν είναι να έχουμε κάθε μέρα «τέλειες» τιμές. Ο διαβήτης είναι μια δυναμική κατάσταση και οι τιμές της γλυκόζης μπορούν να αλλάζουν ακόμη και όταν κάνουμε ό,τι μπορούμε. Αντί να σκεφτόμαστε «τα έκανα όλα λάθος», μπορούμε να αναρωτηθούμε: «Τι μπορώ να μάθω από αυτή τη μέτρηση και ποιο είναι το επόμενο μικρό βήμα που μπορώ να κάνω;»
Βάλτε μικρούς και ρεαλιστικούς στόχους
Όταν αισθανόμαστε εξαντλημένοι, ένας μεγάλος κατάλογος αλλαγών μπορεί να μας πιέσει ακόμη περισσότερο. Ένας μικρός στόχος μπορεί να είναι πιο διαχειρίσιμος: για παράδειγμα, να οργανώσουμε καλύτερα τα γεύματά μας για μερικές ημέρες, να ξαναβάλουμε μια μικρή βόλτα στην καθημερινότητά μας ή να συζητήσουμε με την ομάδα υγείας μας κάτι που μας δυσκολεύει. Μικρά βήματα μπορούν να δημιουργήσουν ξανά την αίσθηση ότι έχουμε τον έλεγχο.
Μιλήστε σε ανθρώπους που καταλαβαίνουν
Η εμπειρία του διαβήτη μπορεί να είναι πολύ προσωπική, αλλά δεν χρειάζεται να την περνάμε μόνοι. Η συζήτηση με κάποιον που ζει επίσης με διαβήτη μπορεί να βοηθήσει, επειδή υπάρχουν συναισθήματα και δυσκολίες που ίσως είναι δύσκολο να εξηγηθούν σε κάποιον που δεν τα έχει βιώσει. Μια κοινότητα υποστήριξης μπορεί να μας υπενθυμίσει ότι δεν είμαστε οι μόνοι που έχουμε κουραστεί.
Φροντίστε και τον εαυτό σας πέρα από τον διαβήτη
Ο διαβήτης είναι ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής, αλλά δεν είναι ολόκληρη η ζωή μας. Χόμπι, φίλοι, οικογένεια, μουσική, ταξίδια, διάβασμα, άσκηση ή οτιδήποτε μας δίνει χαρά έχουν αξία. Όταν όλη η ημέρα περιστρέφεται γύρω από τον διαβήτη, η ψυχική κόπωση μπορεί να γίνει ακόμη μεγαλύτερη.
Πότε χρειάζεται να ζητήσουμε βοήθεια;
Αν νιώθουμε ότι το burnout έχει αρχίσει να επηρεάζει σημαντικά τη φροντίδα του διαβήτη ή την καθημερινή μας ζωή, δεν χρειάζεται να περιμένουμε μέχρι να γίνει η κατάσταση πολύ δύσκολη. Η συζήτηση με το γιατρό μας είναι ένα καλό πρώτο βήμα. Επίσης, αν αισθανόμαστε επίμονη θλίψη, έντονη απελπισία, μεγάλη απώλεια ενδιαφέροντος ή ότι δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε στην καθημερινότητά μας, αξίζει να απευθυνθούμε σε επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Δεν χρειάζεται να είμαστε «τέλειοι» στη διαχείριση του διαβήτη
Η ζωή με τον διαβήτη είναι ένας καθημερινός μαραθώνιος και όχι ένας αγώνας που πρέπει να κερδίζεται κάθε μέρα. Υπάρχουν ημέρες που όλα θα πάνε καλά και ημέρες που θα είναι πιο δύσκολες. Αυτό δεν σημαίνει ότι αποτύχαμε.
Αν αισθανόμαστε εξαντλημένοι, το σημαντικό είναι να μην μείνουμε μόνοι με αυτό το συναίσθημα. Το να ζητήσουμε βοήθεια δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας. Είναι μέρος της φροντίδας του εαυτού μας.
Γιατί η φροντίδα του διαβήτη δεν αφορά μόνο τη γλυκόζη. Αφορά και τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από αυτήν.
