Τα φιστίκια είναι ένα από τα πιο δημοφιλή σνακ και συχνά έχουν θέση σε μια ισορροπημένη διατροφή. Τώρα, νέα έρευνα έρχεται να φωτίσει έναν πιθανό ακόμη λόγο για τον οποίο αξίζει να τα εντάσσουμε στο καθημερινό μας διαιτολόγιο.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η καθημερινή κατανάλωση φιστικιών ή φυστικοβούτυρου για έξι μήνες προκάλεσε συγκεκριμένες αλλαγές στα λιπίδια που κυκλοφορούν στο αίμα. Στη συνέχεια, όταν αναζήτησαν το ίδιο «λιπιδικό αποτύπωμα» σε έναν πολύ μεγαλύτερο πληθυσμό ενηλίκων στη Γερμανία, διαπίστωσαν ότι τα άτομα που εμφάνιζαν εντονότερα αυτό το μοτίβο είχαν χαμηλότερη πιθανότητα να εμφανίσουν διαβήτη τύπου 2.
Τα αποτελέσματα της μελέτης
Στη μελέτη ARISTOTLE συμμετείχαν 63 υγιείς ενήλικες ηλικίας 18 έως 33 ετών. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε τρεις ομάδες και για έξι μήνες κατανάλωναν καθημερινά:
25 γραμμάρια καβουρδισμένα φιστίκια με τη φλούδα
32 γραμμάρια φυστικοβούτυρο, δηλαδή περίπου δύο κουταλιές της σούπας
32 γραμμάρια ενός βουτύρου ελέγχου που παρασκευάστηκε με φυστικέλαιο
Οι ερευνητές πήραν δείγματα αίματος στην αρχή και στο τέλος της παρέμβασης, προκειμένου να εξετάσουν πώς επηρεάζεται το προφίλ των λιπών στο αίμα.
Ένα ιδιαίτερο «λιπιδικό αποτύπωμα»
Συνολικά, μεταβλήθηκαν 51 διαφορετικοί δείκτες λιπιδίων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν ορισμένα κορεσμένα λιπαρά οξέα πολύ μακράς αλυσίδας, δηλαδή λιπαρά οξέα που περιέχουν περισσότερα από 20 άτομα άνθρακα. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα ήταν η αύξηση του C24:0, ενός συγκεκριμένου λιπαρού οξέος. Η αύξησή του καταγράφηκε σε όλες τις κατηγορίες λιπιδίων στις οποίες μετρήθηκε.
Οι αλλαγές αυτές δημιούργησαν ένα χαρακτηριστικό μοτίβο στο αίμα, το οποίο οι ερευνητές ονόμασαν «λιπιδικό αποτύπωμα» της κατανάλωσης φιστικιών. Τα φιστίκια έχουν ιδιαίτερο διατροφικό προφίλ, καθώς περιέχουν τόσο μονοακόρεστα λιπαρά όσο και λιπαρά οξέα πολύ μακράς αλυσίδας.
Πώς συνδέεται αυτό με τον διαβήτη τύπου 2;
Η εξάμηνη κλινική δοκιμή δεν μπορούσε να απαντήσει στο ερώτημα αν οι συγκεκριμένες αλλαγές συνδέονται με την εμφάνιση διαβήτη αρκετά χρόνια αργότερα. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν στοιχεία από τη μεγάλη γερμανική μελέτη EPIC-Potsdam, στην οποία συμμετείχαν 27.548 ενήλικες ηλικίας 35 έως 65 ετών.
Οι ερευνητές εξέτασαν αποθηκευμένα δείγματα αίματος των συμμετεχόντων και υπολόγισαν πόσο έντονα εμφανιζόταν σε κάθε άτομο το συγκεκριμένο «αποτύπωμα» των φιστικιών. Στη συνέχεια συνέκριναν τα αποτελέσματα με τις νέες διαγνώσεις διαβήτη τύπου 2 κατά την περίοδο παρακολούθησης.
Τα άτομα που είχαν υψηλότερη βαθμολογία στο συγκεκριμένο λιπιδικό αποτύπωμα εμφάνιζαν περίπου 11% χαμηλότερες πιθανότητες διάγνωσης διαβήτη τύπου 2 για κάθε αύξηση κατά μία τυπική απόκλιση στη βαθμολογία. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η κατανάλωση φιστικιών μειώνει από μόνη της τον κίνδυνο διαβήτη.
Ο ρόλος του σωματικού βάρους
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της έρευνας ήταν η σχέση με το σωματικό βάρος. Η συσχέτιση παρέμεινε όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως:
η συνολική πρόσληψη θερμίδων
το κάπνισμα
η κατανάλωση αλκοόλ
η εκπαίδευση
η σωματική δραστηριότητα
η αρτηριακή πίεση
η χρήση φαρμάκων
το συνολικό διατροφικό πρότυπο
Όταν όμως προστέθηκε στην ανάλυση και ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ), η σχέση με τον διαβήτη τύπου 2 σχεδόν εξαφανίστηκε.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο ΔΜΣ μπορούσε να εξηγήσει περίπου το 89% της παρατηρούμενης μείωσης του κινδύνου. Παρόμοια εικόνα παρατηρήθηκε όταν εξετάστηκαν η περίμετρος της μέσης και των ισχίων. Αντίθετα, δεν βρέθηκε αντίστοιχη σχέση με τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα ή με δείκτες φλεγμονής.
Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο η σχέση ανάμεσα στο «λιπιδικό αποτύπωμα» και τον διαβήτη να περνά κυρίως μέσα από τη σύσταση του σώματος και το σωματικό βάρος, και όχι από μια άμεση επίδραση των συγκεκριμένων λιπαρών οξέων στον έλεγχο του σακχάρου.
Γιατί μπορεί να έχουν ενδιαφέρον τα φιστίκια;
Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι η προσθήκη φιστικιών στη διατροφή δεν οδηγεί απαραίτητα σε αύξηση του σωματικού βάρους. Ένας πιθανός λόγος είναι ότι τα φιστίκια προκαλούν κορεσμό. Έτσι, όταν καταναλώνονται ως μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής, μπορεί να οδηγήσουν σε μικρότερη κατανάλωση άλλων τροφών μέσα στην ημέρα.
Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι η τακτική κατανάλωση φιστικιών μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός χρησιμοποιεί και οξειδώνει τα λιπαρά. Στη γερμανική μελέτη, το συγκεκριμένο λιπιδικό αποτύπωμα αυξανόταν μαζί με τη συνολική κατανάλωση ξηρών καρπών και μειωνόταν όσο αυξανόταν η κατανάλωση βουτύρου.
Αυτό είναι σημαντικό, καθώς δείχνει ότι πιθανόν έχει σημασία τι αντικαθιστούν τα φιστίκια στη διατροφή. Για παράδειγμα, η αντικατάσταση τροφών με λιγότερο ευνοϊκό διατροφικό προφίλ από φιστίκια μπορεί να είναι διαφορετική από την απλή προσθήκη φιστικιών στις ήδη υπάρχουσες θερμίδες της ημέρας.
Συμπέρασμα
Η νέα έρευνα προσθέτει ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο στη σχέση ανάμεσα στους ξηρούς καρπούς, τον μεταβολισμό και τον διαβήτη τύπου 2.
Η καθημερινή κατανάλωση φιστικιών ή φυστικοβούτυρου συνδέθηκε με συγκεκριμένες αλλαγές στα λιπίδια του αίματος. Το ίδιο βιολογικό μοτίβο, όταν αναζητήθηκε σε έναν πολύ μεγαλύτερο πληθυσμό, συνδέθηκε με χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Ωστόσο, δεν μπορούμε να πούμε ότι τα φιστίκια προλαμβάνουν τον διαβήτη. Η μελέτη δείχνει συσχετίσεις και όχι σχέση αιτίας-αποτελέσματος, ενώ ιδιαίτερα σημαντικός φαίνεται να είναι ο ρόλος του σωματικού βάρους.
Το πιο πρακτικό μήνυμα είναι απλό: τα φιστίκια μπορούν να αποτελούν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής, ειδικά όταν χρησιμοποιούνται για να αντικαταστήσουν λιγότερο ευνοϊκές επιλογές και καταναλώνονται σε λογικές ποσότητες.
